Van Gölü Havzası Kuraklıkla Mücadele Ediyor: Barajlar Çekiliyor, Canlı Habitatları Tehlikede
Son yıllarda yağışların azalması ve sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerinde seyretmesi, Van Gölü başta olmak üzere havzadaki tüm su kaynaklarını ciddi şekilde etkiliyor. Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün yayımladığı son kuraklık haritasında Van ili, "şiddetli" ve yer yer "olağanüstü kuraklık" seviyesinde yer aldı.
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Dr. Öğr. Üyesi Mustafa Akkuş, kuraklığın Türkiye’nin en önemli çevresel sorunlarından biri haline geldiğini belirterek, Van Gölü Havzası'nın kırılgan yapısı nedeniyle bu durumdan fazlasıyla etkilendiğini vurguladı. Akkuş, göllerin her yıl biraz daha küçüldüğünü, tatlı su kaynaklarının ise gözle görülür biçimde azaldığını ifade etti.
Uydu Görüntüleri Kuraklığın Boyutunu Gözler Önüne Seriyor
2025 yılının Van için son yılların en kötü kuraklık yılı olduğunu söyleyen Akkuş, sadece şubat ayında yağışlarda %60 oranında azalma yaşandığını belirtti. Yaz boyunca mevsim normallerinin üzerinde seyreden sıcaklıklar da bu durumu daha da derinleştirdi. Uydu görüntüleri üzerinden yapılan değerlendirmelerde, 2024 yılına kıyasla havzadaki baraj göllerinin yüzey alanlarının %50'den fazla azaldığı görülüyor.
Koçköprü Baraj Gölü bu durumun en çarpıcı örneklerinden biri. 2024 yılı Ağustos ayında yüzey alanı 5 km² olan göl, 2025 itibarıyla 2 km²’ye kadar gerilemiş durumda. Akkuş, sadece Koçköprü değil, diğer baraj göllerinde de benzer çekilmelerin yaşandığını belirtiyor.
Van Gölü En Düşük Seviyeye Yaklaşıyor
Kuraklıktan Van Gölü de ciddi şekilde etkilenmiş durumda. Gölün yüzey seviyesi 1944 yılından bu yana ölçülüyor ve 1963’te 1646 metre ile en düşük seviyesine ulaşmıştı. Akkuş, 2025 itibarıyla göl seviyesinin 1647 metreye gerilediğini ve bu gidişle 1963’teki tarihi dip seviyeye sadece 1 metre kaldığını ifade ediyor. Eğer yağışlar yetersiz kalır ve sıcaklıklar yüksek seyretmeye devam ederse, bu kritik eşik yakında aşılabilir.
Barajlar Boşalıyor, Önlem Şart
Barajlardaki su kaybının bölgedeki tarım ve içme suyu kaynakları açısından büyük risk oluşturduğunu vurgulayan Akkuş, 2026'nın ilk aylarında yeterli yağış olmazsa, baraj göllerinin bu su kaybını telafi edemeyeceğini söylüyor. "Eğer bu yılki gibi sıcak ve kurak bir dönem daha yaşanırsa, 3-5 yıl içinde barajlarımızda su bulamayabiliriz" diyen Akkuş, ileriye dönük önlemlerin acilen alınması gerektiğini vurguluyor. Ürün desenlerinin gözden geçirilmesi ve suyun artık stratejik bir kaynak olarak değerlendirilmesi gerektiğinin altını çiziyor.
Kuraklık Sadece İnsanları Değil, Doğayı da Etkiliyor
Kuraklık yalnızca insan yaşamını değil, doğadaki canlıları da tehdit ediyor. Van Gölü Havzası, sahip olduğu biyolojik çeşitlilikle birçok canlı türüne ev sahipliği yapıyor. Özellikle gölün kuzeyindeki sığ bölgeler, flamingolar başta olmak üzere birçok kuş türü için önemli bir yaşam alanı. Ancak gölün geriye çekilmesiyle bu canlıların habitatları da yok olma riskiyle karşı karşıya.
